Banka vurgunları, yolsuzluk ve 2001 krizi

Tuncay Özkan 1999-2003 arasında Radikal, Milliyet ve Akşam'daki köşesinde batık bankaları ve kamu bankalarındaki yağmayı izledi. İhlas'a bağlı Kristal Kola hisselerindeki işlemlerle batan Emlak Menkul Değerler'i Veysel Kadayıfçıoğlu ve Yasef Mitrani'nin anlatımlarıyla yazdı. Egebank, TMSF'ye devredilen bankalar, Halk Bankası'nın eski Genel Müdürü Yenal Ansen dosyası, Emlakbank kredileri ve Murat Demirel'in Dempa şirketine açılan krediler bu yazıların başlıca konularıydı.

Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerini Ankara'dan günü gününe aktardı. Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel ve BDDK Başkanı Zekeriya Temizel'le görüştü; Kemal Derviş'in programını, IMF niyet mektuplarını ve Bankalar Kanunu tartışmalarını yazdı. Beyaz Enerji soruşturmasının siyasete çekilmesini ve ekonomik suçların DGM'den alınmasını eleştirdi.

Bu konudaki kitaplar

Kıyamet Mahkemesi: 1993'te yayımlanan kitap, 50 trilyon liralık hayali ihracat soygununu anlatıyor.

Parsadan: Örtülü ödenekten 5,5 milyar liralık dolandırıcılığı ve Menderes'ten Çiller'e örtülü ödenek kullanımını anlatıyor; 10 bölümü sitede okunabilir.

1999

  • Şimdi konuşma zamanıRadikal, 15 Haziran 1999Bankalar Yasası görüşülürken kamu bankalarının arpalığa dönüştüğünü yazıyor, mafyanın bankacılığa sızmasını önleyecek kuralların yasaya girmesini istiyor.

2000

  • İhlas'ın borsa vurgunuRadikal, 7 Ocak 2000SPK'nın 28 kişi ve yedi aracı kurum hakkındaki suç duyurusundan yola çıkarak Kristal Kola işlemlerini ve Emlak Menkul Değerler'in batışını anlatıyor.
  • Vurgunun tanığı konuşuyorRadikal, 8 Ocak 2000Cezaevindeki Veysel Kadayıfçıoğlu, Kristal Kola hisselerindeki operasyonun zararının Emlak Bankası'na yüklendiğini ve kendisinden teminat için tapu istendiğini anlatıyor.
  • 'Yalnız Kristal Kola değil'Radikal, 9 Ocak 2000Yargılanan Yasef Mitrani, Kristal Kola manipülasyonunda asıl düzenleyicinin Hüseyin Ortayatırmacı olduğunu ve borsaya on grubun hâkim olduğunu öne sürüyor.
  • İhlas Holding'e 9 soruRadikal, 19 Ocak 2000Emlak Menkul Değerler'in kasasında kalan Kristal Kola hisselerini, SPK davalarını ve kamu bankalarından İhlas şirketlerine açılan kredileri soru soru sorguluyor.
  • Borsada İhlas vurgunuRadikal, 2 Mart 2000Kristal Kola'nın 1996'daki kuruluşundan 1997 halka arzına uzanan süreci belgelerle izliyor ve borsadaki kazancın kime gittiğini soruyor.
  • Bankacılıkta çözüm bekleyen sorunlarRadikal, 7 Temmuz 2000Devlet Bakanı Recep Önal'ın fondaki bankaların satışına ilişkin sözlerinden yola çıkarak banka birleşmelerini, kamu bankalarının özelleştirilmesini ve yabancı sermayeyi tartışıyor.
  • Birkaç 'iyi adam'ın işiRadikal, 5 Ekim 2000Hayali ihracat ve banka operasyonlarının birkaç kişinin çabasına kaldığını savunuyor; Egebank'ı ve Murat Demirel'in mal varlığına tedbir konulmamasını soruyor.
  • Hukuksuz hukukcularRadikal, 19 Ekim 2000Kutlu Savaş'ın Susurluk Raporu'ndaki banka uyarısını hatırlatıyor; Sulhi Dönmezer'in Korkmaz Yiğit mütalaası ve avukat Aydoğan Semizer üzerinden batık banka savunmalarını eleştiriyor.
  • Tantan ve yolsuzluklarRadikal, 2 Kasım 2000Banka sahipliğine getirilen yeni denetimleri değerlendiriyor; bankalar operasyonunda Zekeriya Temizel ile savcı Nuh Mete Yüksel'in rolünü, İçişleri Bakanı Tantan'ın tutumunu yazıyor.
  • Eller birlikte temizlenirRadikal, 9 Kasım 2000Batık bankalar operasyonunun bir 'temiz eller' harekâtı olmadığını savunuyor; aranan bankacılar Sami Erdem ve Şükrü Karahasanoğlu'nun Tütünbank'tan başlayan geçmişini anlatıyor.
  • Kasırga ters eser mi?Radikal, 16 Kasım 2000Kasırga operasyonunun tersine dönebileceği uyarısını aktarıyor; Yahya ve Murat Demirel dosyalarını ve avukat Aydoğan Semizer hakkındaki 1994 tarihli mahkeme kararını hatırlatıyor.
  • Bu işler Tantan'ı aşarRadikal, 23 Kasım 2000Bankalar operasyonları sürerken piyasadaki çalkantıyı değerlendiriyor; bankacılık krizinin yıllardır beklendiğini ve yalnız polisiye yöntemlerle çözülemeyeceğini savunuyor.
  • Hayırlı bir operasyonRadikal, 30 Kasım 2000Haber Özel'in araştırması üzerine Fatih Ormanı'ndaki 65 dönümlük arazi nedeniyle gözaltına alınan Nevzat Ak'ın Ali Çetin Şener ve Dinç Bilgin'le ilişkilerini anlatıyor.
  • Sistem krizi yeniyorRadikal, 2 Aralık 2000Kasım 2000 krizinin ardından Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel ile BDDK Başkanı Zekeriya Temizel'in krizin nedenlerine ve programa ilişkin değerlendirmelerini aktarıyor.
  • Caydırıcı olmak şartRadikal, 7 Aralık 2000Fona devredilen banka sayısının Demirbank'la 11'e çıktığını, zararın Hazine bonosuyla vergi yükümlülerine kaldığını ve 1994'teki Marmarabank örneğinden ders alınmadığını yazıyor.

2001

  • 'Bir demeç'lik istikrarRadikal, 11 Ocak 2001Beyaz Enerji soruşturmasının 'O bakanın üstü çizile' demeciyle siyasete çekildiğini, enerji sektöründeki büyük kararların ise sorgulanmadığını savunuyor.
  • BaşlarkenMilliyet, 19 Şubat 2001Milliyet'teki ilk yazısında Beyaz Enerji operasyonunu ele alıyor; Mesut Yılmaz'ın Ecevit'e operasyonun arkasında Tümgeneral Osman Özbek'i gösterdiğini aktarıyor.
  • ‘Bir ricat’ın öyküsüMilliyet, 23 Şubat 2001IMF'nin Kasım 2000'de önerdiği devalüasyonun MGK krizinin ardından dalgalı kurla uygulamaya konulduğunu ve kararların IMF onayından geçtiğini anlatıyor.
  • Ekonomik kriz kelle alacakMilliyet, 24 Şubat 2001Şubat 2001 krizinin faturasının kime kesileceğini, Devlet Bahçeli'nin siyasi sorumluluk ısrarını ve kabine ile bürokraside beklenen değişiklikleri aktarıyor.
  • Merkez Bankası'na başkan aranıyorMilliyet, 27 Şubat 2001Kriz sonrası boşalan Merkez Bankası Başkanlığı ve Hazine Müsteşarlığı için Ercan Kumcu ve Ali İhsan Karacan dahil konuşulan adları aktarıyor.
  • Yeni ekonomik program bayramdan sonraMilliyet, 1 Mart 2001Hazırlanan 17. istikrar programının bankacılık, kur ve kamu bankaları hedeflerini, beklenen IMF kredisini ve Batı'nın siyasi taviz isteyebileceği kaygısını anlatıyor.
  • Temizel'i beklerken…Milliyet, 4 Mart 2001BDDK'dan istifa eden Zekeriya Temizel'in istifadan iki gün önce Özkan'a anlattıklarını ve hakkındaki suçlamalara verdiği yanıtları aktarıyor.
  • Nasıl battıkMilliyet, 8 Mart 2001Sayıştay'ın 2000 Yılı Mali Raporu'ndan bütçe dışı fonları, gizli bütçe açığını ve 1971'den bu yana kayıt dışı harcanan 116 milyar doları aktarıyor.
  • Bankamatik siyaset bitiyorMilliyet, 13 Mart 2001Yurt Bank'ın eski sahibi Ali Balkaner'e atfedilen sözlerden yola çıkarak bankacılık sistemindeki para açığını ve kamu bankalarının tükenişini anlatıyor.
  • Cavit Çağlar: Murat Demirel beni tehdit ettiMilliyet, 21 Mart 2001Özkan'a konuşan Cavit Çağlar, Egebank borcu yüzünden yaşadığı tartışmayı, yatlarını vererek yaptığı ödemeyi ve hakkındaki gıyabi tutuklama kararını anlatıyor.
  • Kemal Derviş: "İki yıl sonra Amerika'ya döneceğim"Milliyet, 22 Mart 2001Kemal Derviş'in DSP'ye üyelik çağrısını reddetmesini ve liderler zirvesinde yeni parti kurmayacağını söylemesini Ankara kulisleriyle birlikte aktarıyor.
  • Zavallılaşanlar varMilliyet, 24 Mart 2001İstifasından sonra ilk kez Milliyet'e konuşan Zekeriya Temizel, iftira boyutundaki suçlamaları, istifasının siyasi amaç taşımadığını ve adının yeni oluşumlarla anılmasını anlatıyor.
  • Devlet Bakanı Önal: İstifadan döndürüldümMilliyet, 28 Mart 2001Krizin sorumlusu sayılan Devlet Bakanı Recep Önal, kriz sonrası ilk açıklamalarında bürokratlarla küslük iddialarını ve istifa konusunu yanıtlıyor.
  • Yolsuzluğun bürokrat ve siyasi ayağının anahtarı (1)Milliyet, 4 Nisan 2001Özkan'a göre Egebank'ın aranan eski yönetim kurulu üyesi Raif Zihnali'nin yurt dışındaki Tancot hesapları, kamu bankalarındaki rüşvet ilişkilerinin anahtarı.
  • Sokak neden ayaktaMilliyet, 6 Nisan 2001Sirkeci yedek parça piyasasından bir işadamının anlatımıyla Kasım ve Şubat krizlerinin, dolarla borçlanıp lirayla satan esnafı nasıl batırdığını anlatıyor.
  • Beyaz Enerji soruşturmasında bilinmeyenlerMilliyet, 3 Mayıs 2001DGM Savcısı Talat Şalk'ın Beyaz Enerji iddianamesini inceliyor; Ecevit ve bakanlarla ilgili bilirkişi değerlendirmesinin iddianamede neden yer almadığını soruyor.
  • Birileri bizimle oynuyorMilliyet, 17 Mayıs 2001Sıcak para fonlarının son iki yılda Türkiye'ye karşı yürüttüğü spekülatif atakları eski Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel'in yorumlarıyla anlatıyor.
  • Kriz var kriz varMilliyet, 4 Haziran 2001Yabancı bankaların sendikasyon kredilerini vadesinden önce geri çağırmasıyla özel bankaların sıkıştığını ve bankacılığın yeni krizin eşiği olduğunu yazıyor.
  • IMF Meclis'e karşıMilliyet, 13 Haziran 2001IMF'yle imzalanan 3 Mayıs 2001 taahhütnamesi nedeniyle yasaların aceleyle Meclis'e getirildiğini Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk'ün yakınmasıyla anlatıyor.
  • Halk Bankası ve Yenal AnsenMilliyet, 19 Haziran 2001Halk Bankası'ndaki batık krediler ve eski Genel Müdür Yenal Ansen hakkındaki dosyaların neden savcılığa gönderilmediğini soruyor, 167 firmalık tabloyu aktarıyor.
  • Geriye dönmese de olur kredisiMilliyet, 20 Haziran 2001Özkan'a göre Halk Bankası, Murat Demirel'in Dempa şirketine 2 trilyon lira istenmişken 3 trilyon lira kredi açtı; kredi türlerini alaycı bir dille sıralıyor.
  • Derviş'in yolsuzlukla sınavıMilliyet, 21 Haziran 2001Halk Bankası dosyasının yargıya gitmesi için soruşturma izninin Kemal Derviş'e kaldığını, 167 batık kredi işleminden yalnızca 11'ine izin verildiğini yazıyor.
  • ESKİ GENEL MÜDÜR ANSEN, İFADESİNDE ,YAPILANLARDAN HABERİ OLMADIĞINI ANLATTIMilliyet, 2 Temmuz 2001Murat Demirel'e verilen batık kredi soruşturmasındaki ifade ve belgeleri inceliyor; Ansen için soruşturma izni vermeyen Kemal Derviş'i eleştiriyor.
  • Kamu bankaları nasıl bitirildi?Milliyet, 4 Temmuz 2001Dempa davasından yola çıkarak kamu bankalarının siyasi etkiyle nasıl zarara uğratıldığını anlatıyor; Emlakbank'ın Egebank'la bağlantılı 160 milyon dolarlık kaybını örnek veriyor.
  • İşte Ansen'in marifetleriMilliyet, 7 Temmuz 2001Gömlek üreticisi Özkan Akkayagil'in savcılık ifadelerinden Halk Bankası'ndan nasıl kredi aldığını ve Yenal Ansen'le tanışmasını aktarıyor.
  • Yurtdışındaki komisyon hesapları ve kamu bankalarıMilliyet, 13 Temmuz 2001Halk Bankası'nın yurt dışı garanti mektuplarının İzmir'deki Fintur aracılığıyla nakde çevrilmesini ve iddia edilen yüzde 10-20 komisyonları soruyor.
  • Dünya Bankası ile BDDK nasıl ortak olduMilliyet, 17 Temmuz 2001Kentbank'ın Dünya Bankası kuruluşu IFC ile Arnavutluk'ta kurduğu BKT bankasını ve o dönem Dünya Bankası'nda görevli Kemal Derviş'in rolünü anlatıyor.
  • Öksüz nasıl istifa ettiMilliyet, 19 Temmuz 2001Enis Öksüz'ün istifa sürecini kendi ağzından aktarıyor; Kentbank'a el konulmasıyla fona geçen, Erbakan ailesiyle anılan Kanlıca'daki yalının öyküsünü ekliyor.
  • Hortumcuya gün doğdu, yaşasın adalet…Milliyet, 26 Temmuz 2001Yargıtay kararıyla nitelikli dolandırıcılığa ilişkin ek eylemlerin DGM'den alınmasını, banka hortumcularına hafif ceza yolu açtığı gerekçesiyle eleştiriyor.
  • DGM, Özkan ve Önal için fezleke hazırladıMilliyet, 8 Ağustos 2001Ankara DGM Savcısı Nuh Mete Yüksel'in Halkbank, Etibank ve Egebank raporlarını zamanında işleme koymadıkları gerekçesiyle Hüsamettin Özkan ve Recep Önal hakkındaki fezlekesini aktarıyor.
  • Batan bankaların paraları ne olacak?Milliyet, 6 Aralık 2001Ekonomik suçlarda DGM yetkisini kaldıran ve cezaları daraltan düzenlemenin Meclis'te aceleyle yeniden görüşülmesini batık bankaların paraları açısından eleştiriyor.
  • Türk ekonomisi nasıl battı, kim batırdıMilliyet, 26 Aralık 2001Mesut Yılmaz ve Tansu Çiller'in krizden sorumlu tuttuğu Zekeriya Temizel'e krizin nedenini soruyor; Temizel kamu maliyesini ve kayıt dışı düzeni gösteriyor.
  • IMF ne veriyor, ne istiyoruzMilliyet, 31 Aralık 2001IMF'ye sunulan yeni niyet mektubunu, 2002-2004 stand-by talebini, yüzde 6,5 faiz dışı fazla hedefini ve kamu borç yönetimini özetliyor.

2002

  • Bankalar Kanunu'nda ne yapılmak isteniyor?Milliyet, 4 Ocak 2002Bankacılık sistemini yeniden düzenleyen yasa tartışmasında IMF'nin Demirbank ve kur çapası kararlarındaki çelişkileri ve kurtarmanın maliyetini ele alıyor.
  • Çankaya’nın ilk yolsuzluk operasyonuMilliyet, 8 Ocak 2002Cumhurbaşkanı Sezer'in Devlet Denetleme Kurulu raporuyla başlayan, Emlak Bankası'nın 300 milyon dolarlık batık kredileri için 25 bürokratın gözaltına alındığı operasyonu anlatıyor.
  • Banka batırmanın dayanılmaz hafifliğiMilliyet, 9 Ocak 2002Emlakbank'ı batıran kredilerle ilgili sorguların sanık başına on dakikayla sınırlı kalmasını ve operasyona verilen 'Kılıç Balığı' adını alaycı bir dille eleştiriyor.
  • Bankacıları korumayın, kamu bankalarını kapatınMilliyet, 29 Ocak 2002Sezer'in geri çevirdiği Bankalar Yasası maddelerinin IMF ve Derviş baskısıyla yeniden benimsenmesini, kamu bankacılarının denetim dışına çıkarılması açısından eleştiriyor.
  • İbrahim Betil'in yazmayı unuttuğu 5 milyon doların öyküsüMilliyet, 11 Şubat 2002Özkan, İbrahim Betil'in Bank Ekspres döneminde Ahmet Özal'a verildiğini yazdığı teminatsız kredinin Betil'in anı kitabında yer almadığını anlatıyor.
  • Banker Kastelli'nin hortumcu mektubuMilliyet, 22 Nisan 2002Banker Kastelli olarak bilinen Abidin Cevher Özden'in mektubunu aktarıyor; Özden 1982'deki tasfiyesini bugünkü batık banka sahiplerine gösterilen hoşgörüyle karşılaştırıyor.
  • Kamu bankacılık yapmaktan neden çekilmeli?Milliyet, 6 Haziran 2002Kamunun bankacılıktan çekilmesi gerektiğini savunuyor; Halk Bankası'ndan 40 milyon dolar kredi kullanan Favori Dinlenme Yerleri AŞ'nin senet teminatlarını örnek veriyor.
  • ÇekilinAkşam, 5 Temmuz 2002Kemal Derviş'in Başbakanlık konutundaki ekonomi toplantısında Bülent Ecevit'e ekonominin kurtarılması için görevden çekilmesi gerektiğini söylediğini aktarıyor.
  • BDDK ve hukuk düzeniAkşam, 22 Kasım 2002BDDK'nın özerkliği yorumlayışını eleştiriyor; Başbakanlık Teftiş Kurulu raporunun kurulun yönetimi ve el koyma işlemindeki hatalara ilişkin tespitlerini aktarıyor.

2003

  • NEDEN-SONUÇ ÇELİŞKİSİAkşam, 13 Eylül 2003El konulan banka sayısının 20'yi aştığını, son olarak İmar Bankası'ndaki 6 milyar dolarlık kayıpta nedenler yerine sonuçların konuşulduğunu yazıyor.

Diğer konular için Konular sayfasına, tüm yazılar için Köşe Yazıları arşivine bakabilirsiniz. Tuncay Özkan hakkında kısa bilgi: Sık Sorulan Sorular.